Przejdź do treści
W Szwecji
Południe

Atrakcje w Ystad: stare miasto, Ales Stenar i plaże

Redakcja W Szwecji6 min czytania
Atrakcje w Ystad
Fot. Mickaël Delcey (Silverkey), CC BY-SA 3.0

Atrakcje w Ystad skupiają się w trzech miejscach: w średniowiecznym centrum z domami szachulcowymi, w ceglanych kościołach i na kamiennym statku Ales Stenar, około 10 km od miasta. Do tego dochodzą plaże oraz ślady Kurta Wallandera, bohatera powieści kryminalnych. Poniżej znajdziesz, co wybrać przy jednym dniu, a co przy dwóch.

Jakie atrakcje turystyczne w Ystad warto zobaczyć w pierwszej kolejności?

Na pierwszy dzień wystarczą stare miasto, dwa kościoły i rynek Stortorget. Ystad leży na południowym wybrzeżu Szwecji, w Skanii, a większość najważniejszych atrakcji jest w zasięgu spaceru od portu. Zacznij od centrum, bo tam zachowało się najwięcej budynków z czasów średniowiecza.

Priorytety na krótki pobyt:

  • stare miasto z domami szachulcowymi i ulicami dla pieszych,
  • kościół S:ta Maria, najstarszy zachowany budynek w mieście,
  • ceglany kościół Mariakyrkan oraz klasztor franciszkanów,
  • kamienny statek Ales Stenar, około 10 km od centrum,
  • plaże po zachodniej i wschodniej stronie miasta.

Jeśli masz jeden dzień, zwiedzaj centrum i kościoły rano, a po południu wybierz się do Ales Stenar. Dwa dni pozwalają dołożyć plażę, wyprawę rowerem albo spacer śladami Wallandera. Wieczorem warto usiąść na Stortorget. Przy okazji można zobaczyć ochotniczą straż pożarną, która porusza się po mieście zabytkowymi wozami.

Jak wygląda stare miasto w Ystad?

Centrum Ystad to przede wszystkim domy szachulcowe, czyli budynki z konstrukcją ryglową, oraz spokojne uliczki dla pieszych. Miasto zajmuje 8,65 km². Najważniejsze place to Stortorget i St Knuts Torg.

Miasto przez długi czas było ważnym portem, ale po przeprowadzeniu linii kolejowej do Malmö straciło znaczenie. Nie rozrosło się wtedy w nowe dzielnice, więc stara zabudowa zachowała się niemal w całości.

Warto zajrzeć do kilku miejsc:

  • Karl XII's Hus przy Stora Västergatan, gdzie według tradycji nocował król Karol XII,
  • Biografteatern Scala przy St. Östergatan 12, najstarsze kino w Szwecji, po renowacji,
  • szkoła łacińska z około 1500 roku oraz kilka średniowiecznych kamienic,
  • Ystads Konstmuseum przy St Knuts Torg, dobre muzeum sztuki z ciekawymi wystawami.

Przed wizytą w muzeum sprawdź godziny otwarcia, bo mogą się zmienić.

Które kościoły i klasztory w Ystad warto odwiedzić?

Ystad ma średniowieczne budowle w stylu gotyku ceglanego, związanego z architekturą Hanzy. Podobne świątynie stoją nad Bałtykiem, na przykład w Helsingborgu, w Malmö i w Rostocku.

Najważniejsze miejsca to:

  • S:ta Maria przy Stortorget, kościół z XIII wieku, jeden z najstarszych ceglanych kościołów w Skanii. W nocy stróż dmie w róg, żeby mieszkańcy wiedzieli, że wszystko w porządku. Godziny tego sygnału warto sprawdzić na oficjalnej stronie parafii.
  • Mariakyrkan, duża średniowieczna świątynia, zaliczana do najlepszych przykładów gotyku ceglanego w Szwecji.
  • S:t Petri, dawny kościół i klasztor, dziś muzeum historii lokalnej.
  • Gråbrödraklostret, klasztor franciszkanów założony w 1267 roku, jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych klasztorów w Szwecji.

Wszystkie te miejsca leżą blisko siebie, więc da się je zobaczyć w jednym spacerze po centrum. Wnętrza warto obejrzeć z przewodnikiem, jeśli interesuje cię historia miasta.

Jak wygląda kamienny statek Ales Stenar?

Ales Stenar to megalityczny zabytek z epoki żelaza w Skanii. Ma kształt owalnego statku, a największe głazy stoją na jego końcach. Całość mierzy 67 metrów długości i tworzy ją 59 dużych kamieni z piaskowca. Najcięższe z nich ważą do 5 ton.

Rząd dużych, pionowych głazów ustawionych na trawiastym wzgórzu pod pochmurnym niebem.
Ales Stenar w Szwecji, kamienna konstrukcja na wzgórzu Fot. Pudelek, CC BY-SA 4.0

Zabytek leży w okolicy Kåseberga, około 10 km na południowy wschód od Ystad. Przy parkingu są tablice informacyjne. Od parkingu trzeba przejść około 700 metrów pod górę, żeby dojść do kamieni.

Samo oglądanie kręgu nie wymaga biletu, ale wycieczka z przewodnikiem kosztuje osobno, a jej aktualną cenę najlepiej sprawdzić u organizatora oprowadzań. Jeśli chcesz zrozumieć, jak zbudowany jest statek, przewodnik pomoże w czytaniu układu kamieni. Najlepiej przyjechać w spokojniejszej porze dnia, bo na szczycie wzgórza jest mało osłony przed wiatrem.

Ile lat ma Ales Stenar i do czego służył?

Badania węglem C-14 dały na tym stanowisku siedem wyników. Sześć wskazuje na około 550 rok naszej ery, co uznaje się za najbardziej prawdopodobny czas powstania. Siódmy, najstarszy wynik pochodzi z kamieni pokrytych sadzą, które są pozostałością starszego paleniska. Nie ma związku z samym statkiem.

W 1989 roku, podczas pierwszych wykopalisk, znaleziono ozdobne gliniane naczynie z przypalonymi kośćmi ludzkimi. Kości prawdopodobnie pochodzą ze stosu pogrzebowego i zostały złożone w naczyniu później.

Funkcja monumentu jest przedmiotem sporów. Najczęściej uważa się, że był grobowcem albo centrum kultu. Inna teoria traktuje go jako kalendarz słoneczny. Howard Crowhurst powiązał układ kamieni z przesileniem letnim i z cyklami Księżyca, co wciąż jest jedną z hipotez.

Link partnerski Ystad: noclegi. Znajdź nocleg

Śladami Kurta Wallandera w Ystad?

Kurt Wallander to fikcyjny policjant stworzony przez szwedzkiego pisarza Henninga Mankella. Bohater wielu powieści kryminalnych działa w Ystad i w jego okolicach. Mankell oparł część miejsc na prawdziwych lokalizacjach, więc czytelnik łatwo je rozpoznaje.

Po mieście organizowane są wycieczki śladami Wallandera, prowadzone w kilku językach. Ystad jest też miejscem akcji szwedzkiego serialu kryminalnego. W roli Wallandera wystąpili Rolf Lassgård i Krister Henriksson, a w brytyjskiej adaptacji Kenneth Branagh.

Warto też zajrzeć do Ystad Film Studio. Powstało na terenie dawnych koszar wojskowych i oferuje zwiedzanie. Działa tam również Cineteket, interaktywne muzeum filmu. Dobrze jest przed wyjazdem sprawdzić, czy wycieczki odbywają się w dniach, które planujesz.

Plaże i spacery nad morzem w Ystad?

Ystad ma dobre plaże po zachodniej i wschodniej stronie miasta. Najwięcej osób chodzi na plażę na wschód od centrum, zwłaszcza latem. Na północ od miasta jest jezioro i tereny leśne, a kilka parków narodowych leży w niedalekiej odległości.

Trasa rowerowa Sydkustleden biegnie wzdłuż południowego wybrzeża Szwecji i przechodzi przez Ystad. Z niej widać pola rzepaku, które kwitną na początku maja przez kilka tygodni i tworzą żółte połacie. Rolnicy ogrodzili część pól, bo turyści wchodzili między rośliny po zdjęcia, więc trzymaj się drogi lub ścieżki.

Na wschód od miasta biegnie wzdłuż plaży nieutwardzona ścieżka żwirowa. Po kilku kilometrach wchodzi w las i łączy się ze Sydkustleden. W Szwecji wielu rowerzystów nie nosi kasku, więc przy wypożyczeniu roweru warto poprosić o kask wprost.

Jak dojechać do Ystad i poruszać się po okolicy?

Ystad leży 56 km na południowy wschód od Malmö. Port w Ystad jest miejscem, gdzie spotykają się połączenia statkowe, kolejowe i autobusowe. Miasto ma też połączenia kolejowe z Malmö.

Cel Odległość od Ystad (km)
Ales Stenar około 10
Malmö 56

Do Ales Stenar można dojechać samochodem albo autobusem z Ystad. Rozkłady zmieniają się, więc sprawdź je przed wyjazdem na stronie gminy Ystad. Dojazd rowerem wzdłuż wybrzeża jest też możliwy, jeśli masz kondycję na kilkanaście kilometrów.

Po samym mieście najwygodniej chodzi się pieszo. Stare centrum i port leżą blisko siebie, a większość atrakcji jest w zasięgu spaceru.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Ystad?

Zacznij od ustalenia, ile dni masz. Jeden dzień wystarczy na centrum i Ales Stenar, dwa pozwalają spokojnie dołożyć plażę i trasę rowerową. Ystad jest dobrą bazą do zwiedzania południowej Skanii, więc warto nocować właśnie tutaj.

Informacja turystyczna działa w centrum, przy St Knuts Torg, obok muzeum sztuki. Pracownicy są pomocni i podpowiedzą aktualne trasy oraz wycieczki. Sprawdź wcześniej godziny kościołów i muzeów, rozkład autobusu do Ales Stenar oraz terminy wycieczek po śladach Wallandera.

Menu w restauracjach bywa tylko po szwedzku. Aplikacja Google Lens pomaga przy szyldach i menu, a pomoc znajomego Szweda sprawdzi się najlepiej. Dzięki temu w kilka minut rozwiejesz wątpliwości przy zamawianiu.

Dobre pytania przed wyjazdem

Ile dni wystarczy na zwiedzanie Ystad?
Jeden dzień wystarczy na centrum, kościoły i Ales Stenar. Dwa dni pozwalają dołożyć plażę, rower albo spacer śladami Wallandera.
Czy do Ales Stenar można dojechać bez samochodu?
Tak, z Ystad można dojechać autobusem. Przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład na stronie gminy Ystad.
Czy trzeba płacić za wejście na kamienny krąg?
Samo oglądanie kamieni nie wymaga biletu. Wycieczka z przewodnikiem jest płatna, a jej cenę warto sprawdzić przed wyjazdem.
Kiedy zobaczyć żółte pola rzepaku w okolicy Ystad?
Rzepak kwitnie na początku maja przez kilka tygodni. Najlepsze widoki są z trasy rowerowej Sydkustleden, bo wejście w pola jest zabronione.
Czy Ystad ma związek z Wallanderem?
Tak, Henning Mankell umieścił w Ystad akcję powieści o Kurcie Wallanderze. Po mieście można zrobić wycieczkę śladami bohatera.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też