Czym jest Olandia i gdzie leży?
Olandia (szw. Öland) to druga co do wielkości szwedzka wyspa. Ma 1342 km² powierzchni, 137 km długości i 16 km szerokości w najszerszym miejscu. Leży na Morzu Bałtyckim tuż u wybrzeży Smalandii, regionu w południowej Szwecji.
Wyspa należy administracyjnie do hrabstwa Kalmar i dzieli się na dwie gminy: Borgholm i Mörbylånga. Najwyższym wzniesieniem jest Högsrum, na wysokości 55 m. Większość powierzchni zajmują pola uprawne, a na południu rozciąga się płaski, wapienny płaskowyż.
Wyspa jest wąska i długa, więc przejazd z północy na południe zajmuje sporo czasu. Dobrze jest od razu wybrać, który fragment wyspy jest ważniejszy.
Ten przewodnik dotyczy wyłącznie szwedzkiej wyspy Öland. Jeśli szukasz obiektu o podobnej nazwie w Polsce, to inne miejsce.
Jak dojechać na Olandię mostem?
Najprostszy dojazd prowadzi mostem Ölandsbron, który łączy wyspę z Kalmarem po stałym lądzie. Most przecina cieśninę Kalmar i ma 6072 m długości oraz cztery pasy ruchu. Został otwarty 30 września 1972 roku.
Na moście jest wysokie przęsło, pod którym mogą przepływać statki. Prześwit pod nim wynosi 36 m, dzięki czemu wzniesienie jest dobrze widoczne z drogi.
Najbliższe lotnisko to Kalmar Öland Airport. Leży na stałym lądzie, około 17 km od wyspy, w pobliżu Kalmaru. Z lotniska na wyspę dojeżdża się mostem. Aktualne rozkłady i połączenia znajdziesz na oficjalnej stronie lotniska Kalmar Öland.
Wypożyczalnie samochodów i rowerów są częścią typowej oferty dla odwiedzających.
Kiedy najlepiej jechać na Olandię?
Pogoda zależy od miesiąca, a północ wyspy jest łagodniejsza niż południe. Poniższa tabela pokazuje pomiary z północnego krańca wyspy, które najlepiej odzwierciedlają klimat całej Olandii.
| Miesiąc | Średnia temperatura maks. (°C) | Średnia temperatura min. (°C) | Opady (mm) | Słońce (godziny) |
|---|---|---|---|---|
| Styczeń | 2,6 | −0,9 | 28,8 | 39 |
| Luty | 2,6 | −1,1 | 19,4 | 57 |
| Marzec | 5,3 | 0,3 | 20,8 | 166 |
| Kwiecień | 9,3 | 3,3 | 16,2 | 254 |
| Maj | 14,4 | 7,7 | 23,6 | 323 |
| Czerwiec | 20,1 | 12,5 | 36,3 | 322 |
| Lipiec | 22,7 | 15,6 | 54,7 | 315 |
| Sierpień | 22,1 | 15,5 | 49,9 | 263 |
| Wrzesień | 17,8 | 12,3 | 22,7 | 188 |
| Październik | 11,6 | 7,6 | 42,8 | 90 |
| Listopad | 7,4 | 4,2 | 39,3 | 42 |
| Grudzień | 4,3 | 1,2 | 31,5 | 33 |
| Rok | 11,7 | 6,5 | 386 | 2092 |
Najcieplejszy jest lipiec, a najwięcej deszczu też spada w lipcu. Najsuchszy jest kwiecień, a najwięcej słońca daje czerwiec. Na południowym krańcu wyspy bywa chłodniej.
Czym jest Stora Alvaret?
Stora Alvaret to wapienny płaskowyż w południowej części wyspy. Zajmuje ponad jedną czwartą powierzchni Olandii i przekracza 260 km². Ma kształt sztyletu, prawie 40 km długości i około 10 km szerokości w północnej części.

Gleba jest tu cienka, w najgłębszym miejscu ma około 2 cm, a w wielu miejscach nie ma jej wcale. Mimo to rośnie tu wiele rzadkich gatunków roślin. Od maja do lipca kwitną dzikie kwiaty, a na płaskowyżu rosną też niskie, skarlałe drzewa.
Pierwsze naukowe badania flory tego obszaru przeprowadził Linneusz w 1741 roku. Część południowej Olandii, czyli krajobraz rolniczy z Stora Alvaret, jest wpisana na listę UNESCO i obejmuje 56 323 hektary.
Najlepiej poznać ten krajobraz, idąc lub jadąc rowerem po wyznaczonych szlakach. Płaskowyż przecinają też drogi gruntowe, którymi można dojechać do małych wsi na jego obrzeżach.
Gdzie są wiatraki i stare osady?
Na wyspie stoi wiele starych, drewnianych wiatraków. Niektóre z nich pochodzą z XVII wieku, a krajobraz z wiatrakami jest częścią wpisu UNESCO.
Olandia ma również liczne ślady dawnych osadników. Na wyspie zidentyfikowano 19 grodzisk z epoki żelaza. Tylko jedno z nich, Eketorp, zostało w całości wykopane, a znaleziono w nim ponad 24 tysiące zabytków.
Gettlinge i Hulterstad mają cmentarzyska z epoki żelaza i wikingów, które są dobrze widoczne w terenie. Na wschodnim wybrzeżu leży Alby, najbardziej znane stanowisko z epoki paleolitu. Odkryto tam ślady drewnianych chat wokół dawnej laguny.
Ruiny i stanowiska najlepiej zwiedzać z przewodnikiem terenowym lub z tablicami informacyjnymi na miejscu.
Link partnerski Olandia: noclegi. Znajdź nocleg
Które plaże i latarnie warto zobaczyć?
Na wyspie jest wiele plaż. Na plaży Byerum stoją skalne formacje zwane raukar, ukształtowane przez erozję w ciągu tysięcy lat.
Na północnym krańcu wyspy leży rezerwat przyrody Neptuni åkrar. Stoi tam latarnia Långe Erik, a rezerwat leży w pobliżu wsi z dawną zabudową.
Na południowym krańcu, w rezerwacie Ottenby, stoi latarnia Långe Jan i ośrodek ornitologiczny. Wschodnie wybrzeże, z łąkami, bagnami i wapiennymi klifami, zostało uznane za obszar ważny dla ptaków. Żyją tu kaczkowate, siewkowate, rybitwy oraz bieliki, które tu gniazdują.
Wybierając plażę, warto wziąć pod uwagę, że w sezonie letnim bywa tłoczno.
Co zobaczyć w Borgholm i okolicy?
Borgholm to historycznie główne miasto wyspy. Stoi tu zamek, który zbudowano w latach od 1669 do 1681. Zaprojektował go Nicodemus Tessin starszy, a budowę zlecono dla królowej Hedvig Eleonory.

Zamek spłonął w XIX wieku, dziś zostały z niego ruiny. Nie jest otwarty przez cały rok, ale można go podziwiać z zewnątrz. Aktualne godziny otwarcia zamku Borgholm podaje jego oficjalna strona internetowa.
Obok zamku leży pałac Solliden, letnia rezydencja rodziny królewskiej, z ogrodem. Warto też przespacerować się wśród willi w Borgholmie, które mają wyjątkowy charakter.
Miasto dobrze nadaje się na spokojny dzień z dobrą kawą i zwiedzaniem bez pośpiechu.
Jak spędzić aktywny dzień na wyspie?
Na południu wyspy są oznakowane szlaki piesze. Część z nich prowadzi przez Stora Alvaret, więc można tu połączyć spacer z oglądaniem roślin.
Wyspa ma też szlak rowerowy Ölandsleden. Jest to dobry wybór, jeśli chcesz przemieszczać się między miejscowościami bez samochodu.
Hornsjön to jedyne jezioro na wyspie. Na Olandii działa też wielu garncarzy, a ceramikę kupisz w pracowniach rozsianych po wyspie.
Z portu Byxelkrok wypływają wycieczki łodzią do Parku Narodowego Blå Jungfrun, wyspy na cieśninie Kalmar. Aktualny termin i cenę wycieczki łodzią do Blå Jungfrun podaje przewoźnik.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu?
Zacznij od wyboru terminu. Lato jest najbardziej ruchliwe, a zima sprzyja spokojnemu pobytowi tylko w kilku większych miejscowościach.
Następnie wybierz bazę noclegową. Borgholm sprawdzi się, jeśli chcesz mieć zamek i pałac pod ręką. Mörbylånga sprawdzi się dla osób, które chcą być blisko południowych szlaków.
Zaplanuj dojazd: most z Kalmaru, lotnisko na stałym lądzie, a potem przejazd po wyspie. Sprawdź rozkłady, zanim kupisz bilety.
Jeśli jedziesz z dziećmi, dołóż Vimmerby w Smalandii. Jeśli planujesz dłuższą trasę po Szwecji, można dodać kanał Göta.
