Przejdź do treści
W Szwecji
Kiedy i jak jechać

Jeziora Szwecji i plaże: Vänern, Gotland, Skania

Redakcja W Szwecji6 min czytania
Jeziora Szwecji i plaże
Fot. Arild Vågen, CC BY-SA 4.0

Jeziora Szwecji zaczynają się od Vänern, dużego jeziora na południowym zachodzie kraju. Na południu leżą plaże Skanii, a na Bałtyku wyspa Gotlandia z piaszczystymi i skalistymi wybrzeżami. Poniżej znajdziesz, czym się różnią, co wybrać i od czego zacząć planowanie.

Jakie jeziora Szwecji warto odwiedzić?

Najważniejsze jezioro na tej trasie to Vänern. Leży na południowym zachodzie kraju, na pograniczu prowincji Västergötland, Dalsland i Värmland. Jego powierzchnia jest około dwa razy większa od powierzchni Luksemburga.

Lustro wody leży 44 metry nad poziomem morza. Najgłębsze miejsce ma 106 metrów, a średnia głębokość wynosi 27 metrów. Jezioro jest więc w większości płytkie, ale w niektórych miejscach bardzo głębokie.

Jezioro ma dwie części o różnych nazwach. Zachodnia nosi nazwę Dalbosjön i leży głównie w Dalslandzie, a wschodnia to Värmlandsjön. Vänern odpływa rzeką Göta älv w stronę Göteborga. Na północnym brzegu do jeziora wpada Klarälven, główny dopływ, przy mieście Karlstad. Nad brzegiem leżą miasta, które od wieków żyły z rybołówstwa i transportu wodnego. Pełne zestawienie miejsc w kraju znajdziesz tutaj: atrakcje Szwecji.

Co zobaczyć nad Vänern poza wodą?

Nad jeziorem najlepiej planować spokojne dni z widokami, wyprawy na wyspy i zwiedzanie małych miast. Najciekawsze miejsca to:

Widok ze wzgórza Kinnekulle na lasy, zakłady przemysłowe w Hällekis oraz taflę jeziora Wener
Widok z Kinnekulle na zakłady w Hällekis i jezioro Wener Fot. Achird, CC BY-SA 3.0
  • Kinnekulle, płaskowyż przy południowo-wschodnim brzegu, z najlepszym widokiem na jezioro, około 270 metrów ponad lustrem wody.
  • Djurö, archipelag na środku jeziora, objęty ochroną jako park narodowy.
  • Karlstad, miasto przy ujściu Klarälven na północnym brzegu.
  • Kanał Göta, zbudowany w XIX wieku szlak wodny łączący wschód kraju z jeziorem.
  • Miasta nad brzegiem: Mariestad, Lidköping, Vänersborg, Åmål, Kristinehamn i Säffle.

Kinnekulle nadaje się na pierwszy dzień, bo z jego szczytu widać całe jezioro. Pogórze Halleberg leży w pobliżu i dobrze dopełnia wyprawę na Kinnekulle.

Jak powstał Vänern i dlaczego jest płytki na południu?

Jezioro ukształtowało się po epoce lodowcowej, około 10 tysięcy lat temu. Gdy lód stopniał, wodą pokryta była cała szerokość Szwecji. Vänern stał się częścią jeziora Ancylus, a połączenie z morzem prowadziło przez cieśninę w Degerfors w prowincji Värmland.

Południowo-wschodnia część jeziora to obniżenie wyżłobione przez erozję skał osadowych. Skały podłoża pochylają się w stronę północy i zachodu, więc ten fragment jest płytki. Zachodni brzeg podąża za uskokiem tektonicznym związanym z uskokiem Vänern-Göta.

Dawne połączenie z morzem tłumaczy obecność gatunków rzadko spotykanych w słodkich wodach, na przykład obunoga Monoporeia affinis. W 2009 roku na dnie jeziora odnaleziono statek wikingów.

Jakie ryby i ptaki żyją w Vänern?

Na otwartej wodzie najliczniejsza jest stynka, a zaraz po niej sielawa. Obie dominują szczególnie w części jeziora zwanej Dalbosjön. Ich liczebność zmienia się z roku na rok, zależnie od temperatury, poziomu wody i jakości wody.

Najważniejsze duże ryby to troć i sandacz. Wśród małych najczęściej spotkasz ciernika. W jeziorze żyje też pięć wyróżnianych gatunków sieja.

Wędkowanie w Vänern jest możliwe z brzegu i z łodzi, ale obowiązują ograniczenia, na przykład co do liczby łososi i troci na osobę dziennie. Połowy komercyjne wymagają zezwolenia. Ryby z jeziora pojawiają się w daniach regionalnych, więcej w kuchni szwedzkiej. Aktualne przepisy wędkarskie dla jeziora sprawdź na stronie władz regionu, które zarządzają tym akwenem.

Nad jeziorem widać rybitwy i mewy. Kormorany wróciły i dobrze się rozmnażają, a to sprzyja bielikom, które się nimi żywią.

Gdzie na Gotlandii są najlepsze plaże?

Najbardziej znana plaża na Gotlandii to Tofta. Na północy wyspy warto zobaczyć Blå lagunen i Smöjen, czyli dawne kamieniołomy wapienia zamienione w baseny. Wybrzeża wyspy mają łącznie około 800 kilometrów, wliczając Fårö.

Formacje skalne, tzw. rauki, na kamienistym wybrzeżu nad brzegiem morza
Rauki na wybrzeżu w rezerwacie Folhammar na Gotlandii Fot. Tineau, CC BY-SA 4.0
Obszar Co tam znajdziesz
Północ Slite, Fårösund, laguny po kamieniołomach wapienia, jaskinia Lummelunda
Centrum Roma, Ljugarn, Klintehamn, pola uprawne, lasy, liczne kościoły i ruiny
Południe Hemse, Burgsvik, piękne plaże i najbardziej znane rauki
Fårö Rauki i piaszczyste plaże

Plaże na Gotlandii są płytkie i łagodne przy brzegu. Wiele z nich leży blisko wsi, a dojazd do nich jest prosty, zwłaszcza na rowerze. Wyspa jest popularnym celem rowerzystów, którzy wybierają kempingi lub schroniska.

Przy Klintehamn leżą Karlsöarna. Stora Karlsö należy do jednych z najstarszych rezerwatów przyrody na świecie, zaraz po Parku Narodowym Yellowstone. Warto poświęcić na nie cały dzień.

Link partnerski Szwecja: noclegi. Znajdź nocleg

Czym są rauki i gdzie je zobaczyć?

Rauki to skalne formacje z wapienia. Morze wyrzeźbiło je, wypłukując miększe minerały. Najbardziej znane miejsca to:

  • Jungfrun, największa rauk, w pobliżu Lickershamn.
  • Hunden, czyli „pies”, przy Gamle hamn.
  • Hoburgsgubben, przy południowym krańcu wyspy, który przypomina ludzką twarz.
  • Bjärge na Fårö, największe pole raukar na wyspie.

Na Fårö przy Gamle hamn znajduje się też cmentarzysko z epoki wikingów. Miejsca z raukami dobrze łączyć z przejazdem wzdłuż wybrzeża, bo z drogi widać wiele formacji.

Które plaże w Skanii wybrać?

Plaże w Szwecji najłatwiej wybrać według regionu. Skania, czyli najbardziej wysunięta na południe prowincja kraju, ma długie piaszczyste odcinki wybrzeża.

Miejscowość Czym się wyróżnia
Ängelholm Plaża długa na 6 kilometrów
Stenshuvud Park narodowy z piaszczystymi plażami i łąkami
Mölle Mała malownicza miejscowość portowa z widokami
Österlen Malowniczy południowo-wschodni region
Ales Stenar Kamienny statek z 59 głazów, długi na 67 metrów

Stenshuvud łączy plażę z lasem liściastym i kwitnącymi łąkami. Österlen to dobry wybór dla osób, które wolą jeździć po okolicy niż spędzać cały dzień na plaży.

Południe kraju jest najcieplejsze, według danych z południowo-zachodniej części Skanii. Latem dzienne temperatury sięgają wtedy około 20 stopni Celsjusza. Malmö i Lund tworzą razem z Kopenhagą jeden region. Lund słynie z uniwersytetu i katedry, a Malmö ma jedną z najlepszych infrastruktur rowerowych na świecie.

Jak dojechać na Gotlandię i do Skanii?

Gotlandia to wyspa, więc na miejsce dostaniesz się promem albo samolotem. Połączenia, przewoźnicy i sposób kupowania biletów zmieniają się z sezonu na sezon. Aktualne informacje znajdziesz na oficjalnych stronach przewoźników obsługujących dojazd na Gotlandię.

Jeśli jedziesz samochodem z kontynentu, możesz wybrać prom do Szwecji jako część trasy, a dalej jechać po kraju.

Visby to jedyne miasto na wyspie. Jego stare miasto należy do UNESCO jako przykład obwarowanego miasta hanzeatyckiego. Odległość między skrajnymi zamieszkanymi punktami wyspy to około 170 kilometrów drogi samochodem.

Do Skanii dojedziesz z Danii mostem Öresund, który łączy oba kraje od 2000 roku. Helsingborg to brama do Danii, a Helsingør leży 5 kilometrów za cieśniną. Samochód na Gotlandii to dobry wybór, ale wyspa jest też popularnym kierunkiem dla rowerzystów.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od wyboru regionu: jezioro, wyspa albo południe kraju. Każdy wymaga innego dojazdu i innego planu dni.

Przy Vänern zaplanuj czas na wyprawy na Kinnekulle i Djurö oraz na zwiedzanie miast nad brzegiem. Sprawdź przepisy wędkarskie przed wyjazdem.

Na Gotlandii pamiętaj, że wyspa dostaje mniej opadów niż reszta Szwecji. Latem zbiorniki bywają bardzo niskie, a władze mogą ograniczać zużycie wody. Latem w Visby odbywają się duże wydarzenia: polityczny Almedalen na początku lipca oraz Tydzień Średniowiecza w sierpniu. Wtedy miasto jest mocno zatłoczone, więc nocleg warto zarezerwować z wyprzedzeniem.

Jeśli wyjazd wypada w czerwcu, sprawdź lokalne obchody midsommar, bo wiele miejsc na wybrzeżu wtedy żyje innym rytmem.

Na koniec sprawdź warunki, zanim wybierzesz termin. Połączenia i przepisy zmieniają się co roku, więc oficjalne strony są najpewniejszym źródłem informacji przed wyruszeniem.

Dobre pytania przed wyjazdem

Czy Vänern nadaje się na wędkowanie?
Tak, jezioro ma wiele gatunków ryb, w tym troć, sandacza i sielawę. Obowiązują jednak przepisy, a połowy komercyjne wymagają zezwolenia.
Czy na Gotlandii często pada?
Wyspa dostaje mniej opadów niż reszta Szwecji. Latem zbiorniki bywają bardzo niskie, dlatego władze mogą ograniczać zużycie wody.
Ile czasu potrzeba na zwiedzenie Gotlandii?
Odległość między skrajnymi zamieszkanymi punktami wynosi około 170 kilometrów drogi samochodem. Przy zwiedzaniu rauków, kościołów i plaż potrzebujesz kilku dni.
Czy Skania należy do Danii?
Nie. Skania to najbardziej wysunięta na południe prowincja Szwecji. Z Danią łączy ją most Öresund.
Gdzie w Skanii są najbardziej piaszczyste plaże?
Stenshuvud to park narodowy z piaszczystymi plażami. Ängelholm ma plażę długą na 6 kilometrów.
Gdzie szukać rauków?
Najbardziej znane są Jungfrun przy Lickershamn i Hoburgsgubben na południu wyspy. Największe pole raukar znajduje się na Fårö.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też